Toelichting op de nieuwe Wet Ambulancezorg
Op 1 januari 2011 treedt de Waz in werking. Wat houdt de nieuwe wet in?
De ambulancezorg was vroeger verdeeld over meer dan 40 aanbieders in een eigen regiostructuur. Het aantal regio’s wordt teruggebracht tot 25, die gelijk zijn aan die van de politie en de brandweer. Daarnaast wordt de regionale ambulancevoorziening (RAV, red.) ook verantwoordelijk voor de meldkamer. Een ander belangrijk verschil is dat niet meer de provincies, maar de minister straks de vergunningverlener is. Hij verleent de 25 vergunningen voor onbepaalde tijd. Ambulancevoorzieningen kunnen een aanvraag indienen voor het verkrijgen van een vergunning en – indien in een regio meerdere aanvragers zijn – de aanbieder die het beste voldoet aan de eisen, zal de vergunning krijgen.
Met de nieuwe wet willen we een kwaliteitsimpuls geven aan de ambulancezorg. Het gaat niet alleen om het vervoer, maar ook om de zorg. De wet is als het ware het sluitstuk van een professionaliseringslag die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden binnen de ambulancezorg. De wet biedt de randvoorwaarden die de ambulancezorg nodig heeft om de patiënt centraal te kunnen stellen.
Waarom voldoet de huidige wet niet meer?
De huidige wet heet Wet Ambulancevervoer en die wet is - de naam zegt het al - gericht op het vervoer. Binnen de huidige wet moet de vervoerder klaarstaan voor werk vanuit de meldkamer. In de nieuwe situatie doet zich dat niet meer voor, want dan worden regionale ambulancevoorzieningen ook verantwoordelijk voor de instandhouding van de meldkamer. De meldkamer wordt dus een integraal onderdeel van de zorg, waardoor het werk beter te verdelen valt.Daarnaast krijgen aanbieders meer mogelijkheden om te differentiëren, dat wil zeggen dat ze gerichter hun zorg kunnen inzetten. Bijvoorbeeld een rapid responder of een motor als duidelijk is dat er geen ambulance nodig is. Die rapid responders rijden nu ook al wel, maar eigenlijk mag dat officieel pas als de nieuwe wet in werking is getreden. Dat differentiëren kan wenselijk zijn omdat de ambulancezorg een kraptemodel is. Dat wil zeggen dat we niet méér ambulances tot onze beschikking hebben dan er dagelijks nodig zijn. Ze worden dus optimaal ingezet. Dat kraptemodel is er omdat ambulances veel geld kosten, dus we gaan er niet meer neerzetten dan we nodig hebben. Door te differentiëren, hebben de aanbieders meer mogelijkheden om zorg op maat te leveren en de gelden optimaal te verdelen. Daarbij moet de capaciteit uiteraard wel overeind blijven, ook als er zich een grote ramp voordoet waarbij veel ambulances tegelijkertijd nodig zijn, zoals de crash met het toestel van Turkish Airlines. Dat is dus wel een spanningsveld.
Er wordt al geruime tijd aan de nieuwe wet gewerkt. Was vooraf voorzien dat de voorbereidingen zoveel tijd zouden innemen?
Ja, dat was wel voorzien, ja. De vergunningen worden straks verleend voor een onbepaalde tijd. Dat betekent dat we in het voortraject moeten zorgen dat we het proces zo optimaal mogelijk hebben geregeld, want we kunnen het niet opnieuw doen. Als de vergunningen voor een bepaalde tijd zouden worden verleend, kun je de tweede keer dingen anders doen, omdat je door de opgedane ervaring weet dat het beter zal werken. Nu kan dat niet.De vergunningen gelden voor een onbepaalde periode, maar de aanvrager moet wel zorgen dat hij blijft presteren. Wat als hij niet meer aan de eisen voldoet?
Ook na de gunning moeten de aanbieders zichzelf blijven bewijzen. We zullen dat elke twee jaar onderzoeken, door op een x aantal punten de prestaties van de 25 aanbieders met elkaar te vergelijken. De aanbieders zien van zichzelf en van elkaar waar ze hoog scoren en waar ze minder hoog scoren. Op grond van de benchmark wordt het Programma van Eisen aangepast op het hogere prestatieniveau. Hierdoor wordt gestuurd op permanente verbetering van de prestaties.Wanneer een aanbieder niet langer aan het programma van eisen voldoet, kan dit er toe leiden dat de vergunning van de aanvrager wordt ingetrokken. Hier gaat echter een heel traject aan vooraf: eerst wordt de aanbieder aangemaand om alsnog aan de eisen te voldoen en krijgt hij de mogelijkheid om maatregelen te treffen. Daarbij zal er sprake zijn van veelvuldig overleg. Mocht dit ertoe leiden dat binnen een bepaalde termijn nog steeds niet aan de eisen wordt voldaan, dan kan de vergunning worden ingetrokken. Wij hopen natuurlijk echter dat het niet zover hoeft te komen.
Welke partijen er zijn betrokken bij het verlenen van de vergunningen?
De minister verleent de vergunning en hij wordt daarin geadviseerd door de GHOR en de zorgverzekeraars. Deze twee partijen hebben een zwaarwegend advies. Er is voor deze twee partijen gekozen, omdat zij beide zeer nauw betrokken zijn bij de ambulancezorg. De GHOR is wettelijk verantwoordelijk voor het optreden van ambulanceteams bij grootschalige rampen of de dreiging daarvan. De zorgverzekeraars betalen de inzet van ambulances. Deze partijen zijn in principe onafhankelijk, ze moeten hun voorkeur kunnen motiveren. Dat staat ook voorgeschreven in de wet; de procedure moet transparant en open zijn. De GHOR en de zorgverzekeraars hebben dus een adviesrecht, maar dat recht brengt ook de plicht met zich mee om dit open en transparant te doen.De nieuwe wet gaat in op 1 januari 2011. Wat gebeurt er nog voor 2011 en wanneer?
We zitten nu in de voorbereidingsfase van de vergunningsaanvraag. We hebben de rest van dit jaar nog nodig om het Programma van Eisen af te ronden. Een eerste versie is voorgelegd aan alle betrokken partijen, die allemaal hun commentaar hebben kunnen geven. Eind dit jaar of begin volgend jaar kunnen de aanvragers een aanvraag indienen voor de regio. Ze hebben daar veertien weken de tijd voor. Daarna worden de aanvragen bekeken en inhoudelijk getoetst. Daartoe kan een audit worden gehouden. In een aanvraag moet de aanvrager laten zien waarop hij zijn plannen in de aanvraag baseert. Een aanvrager die een aanvraag indient voor een regio waar hij al zit, kan dat natuurlijk baseren op ervaring. Bij een nieuwe aanbieder is dat wat hypothetischer; hij zal moeten onderbouwen waarop hij zijn aanvraag baseert en hoe hij denkt de plannen te kunnen nakomen. Binnen 34 weken na het indienen van de aanvraag wordt een besluit genomen over het verlenen van de vergunning. Zo’n vier tot vijf maanden vóór 2011 worden de vergunningen verleend. De aanbieders hebben dan de rest van 2010 nog om zich voor te bereiden.
Hoe denkt u dat de overgang zal verlopen?
De ambulancezorg heeft een aantal roerige jaren achter de rug. We realiseren ons dat de nieuwe wet veel werk met zich meebrengt, bovenop het reguliere werk. We zien dat dat met zeer veel energie gebeurt.